Perfusie-hyperthermie: behandeling met lokale chemotherapie.
De klinisch perfusionist is niet alleen betrokken bij de ondersteuning van hart en longen, maar in een aantal centra ook bij complexe oncologische behandelingen. Een voorbeeld hiervan is perfusie-hyperthermie. Hierbij wordt chemotherapie (cytostatica) verwarmd en lokaal toegediend. Door de behandeling lokaal uit te voeren, kan een hoge concentratie chemotherapie worden toegediend op de plaats waar de tumor zich bevindt. Perfusie-hyperthermie laat zien hoe extracorporale technieken ook buiten de klassieke hart- en longchirurgie worden ingezet. De klinisch perfusionist vormt hierbij een belangrijke schakel binnen het multidisciplinaire team.
HIPEC
Bij HIPEC (Hypertherme Intraperitoneale Chemotherapie) wordt perfusie-hyperthermie toegepast bij kanker van de dikke darm, blinde darm of de eierstokken met uitzaaiingen in het buikvlies. Voor patiënten met uitzaaiingen in het buikvlies waren de behandelmogelijkheden lange tijd beperkt. De HIPEC-procedure maakt het voor een geselecteerde groep patiënten mogelijk om alsnog met een intensieve, lokaal gerichte behandeling te worden behandeld.
De chirurg verwijdert eerst zoveel mogelijk zichtbaar tumorweefsel. Vervolgens wordt de buikholte gedurende ongeveer 30 tot 90 minuten gespoeld met een verwarmde vloeistof waaraan chemotherapie is toegevoegd. De vloeistof wordt continu rondgepompt en op temperatuur gehouden (40-42 °C).
De klinisch perfusionist bedient het systeem en bewaakt onder andere de flow, temperatuur en technische veiligheid van de behandeling. Hierbij wordt nauw samengewerkt met de chirurg, anesthesioloog en andere betrokken disciplines. In Nederland wordt HIPEC uitgevoerd in gespecialiseerde oncologische behandelcentra. Een overzicht van de centra waar HIPEC wordt aangeboden, is te vinden bij de oncologische behandelcentra.
Geïsoleerde ledemaatperfusie
Een andere toepassing is de geïsoleerde ledemaatperfusie (ILP), die in Nederland wordt uitgevoerd in het Erasmus MC in Rotterdam en het UMCG in Groningen. Hierbij wordt de bloedsomloop van een arm of been tijdelijk geïsoleerd van de rest van het lichaam. Het betreffende ledemaat wordt aangesloten op een extracorporeel circuit, waarmee de regionale circulatie wordt onderhouden. Via dit circuit wordt een hoge dosis chemotherapie toegediend en wordt het ledemaat verwarmd. Hierdoor kan de behandeling lokaal plaatsvinden zonder dat dezelfde hoge concentratie chemotherapie in de rest van het lichaam terechtkomt.
Ook bij deze behandeling is de klinisch perfusionist verantwoordelijk voor de technische uitvoering en bewaking van het systeem. Het controleren van de perfusie, temperatuur en het voorkomen van lekkage van chemotherapie naar de systemische circulatie zijn hierbij belangrijke aandachtspunten.